N3 Shin Kanzen — Ngữ Pháp Tổng Hợp

Nhóm 1

Lịch sự & Kính ngữ — 敬語

Trang trọng nhất

▸ Thang độ nhờ vả — từ lịch sự nhất → thô nhất

〜ていただけませんかRất lịch sự

〜てもらえませんかLịch sự

〜てくれませんかBình thường

〜てくださいThẳng thắn

〜てくれThô / Thân mật

Mẫu câu	Nghĩa	Mức độ	Ví dụ
〜ていただけませんか	Liệu bạn có thể làm ơn... cho tôi không?	Rất lịch sự	窓を開けていただけませんか。
〜させていただきます	Tôi xin phép được làm ~ (hạ mình xin phép)	Trang trọng	本日は早退させていただきます。
〜かねます / 〜かねる	E rằng khó có thể... (từ chối lịch sự)	Trang trọng	その件についてはお答えしかねます。
お〜になります / ご〜になります	Tôn kính ngữ cho hành động của người khác	Kính ngữ	田中先生はお見えになりました。
〜ております	Kính ngữ tiếp diễn — dạng lịch sự của 〜ている	Kinh doanh	お世話になっております。

💡 Sơ đồ 敬語:
尊敬語 = Tôn người khác lên (nói về hành động của người khác)
謙譲語 = Hạ mình xuống (nói về hành động của bản thân)
丁寧語 = Từ lịch sự (nói về sự vật, sự việc một cách lịch sự)

⚠ Bẫy させていただきます: Người Nhật dùng quá nhiều → nghe giả tạo nếu không đúng chỗ. Chỉ dùng khi thật sự xin phép.

Ví dụ mở rộng — Kính ngữ thực tế

残念ながら、ご提案には賛成しかねます。

Rất tiếc, e rằng tôi khó có thể đồng ý với đề xuất của quý vị.

→ かねます = từ chối cực kỳ lịch sự, không nói thẳng "không"

こちらでお待ちになってください。

Xin mời quý vị chờ ở đây ạ.

→ お〜になる = tôn kính ngữ

今日はきゅうに用事があるので、早く帰らせていただきたいんですが…

Vì hôm nay có việc đột xuất nên em muốn xin phép về sớm ạ…

Nhóm 2

Văn viết & Trang trọng — 書き言葉

Báo / Sách / Email

Mẫu câu	Nghĩa	Tương đương đơn giản	Ví dụ
〜において / 〜における	Tại ~, trong ~ (địa điểm/lĩnh vực)	〜で	大阪において、国際会議が行われた。
〜に関して / 〜に関する	Liên quan đến ~, về vấn đề ~	〜について	環境問題に関する報告書。
〜に対して / 〜に対する	Đối với ~ (hướng hành động/cảm xúc)	〜に	父の意見に対して、反論した。
〜に基づいて / 〜に基づく	Dựa trên ~, căn cứ vào ~	—	データに基づいて判断する。
〜に従って / 〜にしたがい	Theo ~, tuân theo ~ / Càng...càng...	〜どおりに	規則に従って行動する。
〜として / 〜としての	Với tư cách là ~, với vai trò ~	—	医者として意見を述べる。
〜をはじめ（として）	Bắt đầu từ ~, ~ và nhiều thứ/người khác nữa	—	東京をはじめ、全国の都市で開催される。
〜に加えて	Thêm vào đó, ngoài ~ ra còn...	〜のうえに	経験に加えて、資格も必要だ。
〜にわたって / 〜にわたる	Trải dài ~, bao gồm ~ (phạm vi rộng)	—	連休の最終日、高速道路は20キロにわたって渋滞が続いた。
〜を通じて / 〜を通して	Suốt ~ / Thông qua ~	—	友人を通じて彼女と知り合いました。
〜つつ / 〜つつも	Vừa...vừa... / Tuy...nhưng... (văn viết)	〜ながら / 〜けど	わかっていつつも、やめられない。
〜ゆえに	Vì ~ nên ~ (văn viết, trang trọng)	〜から / 〜ので	悪天候ゆえに旅行は延期された。

💡 Phân biệt において vs における:
• において = hành động xảy ra TẠI đó (vị ngữ là động từ)
• における = thuộc về, liên quan đến — đứng trước danh từ (修飾)

💡 に従って — 2 nghĩa:
① Tuân theo: 規則に従って行動する。— Hành động theo quy tắc.
② Càng...càng: 時間が経つに従って、痛みが和らいだ。— Càng trôi qua thời gian, cơn đau càng dịu.

Ví dụ mở rộng — Văn viết trang trọng

スポーツにかけては、だれにも負けない。

Riêng về mặt thể thao, tôi không thua kém ai.

→ にかけては = riêng về mặt này thì...

将来の仕事のことを考えつつ、進路を選ばなければならない。

Vừa suy nghĩ về công việc tương lai vừa phải lựa chọn con đường đi.

お二人の門出にあたりまして、お祝いの言葉を申し上げます。

Nhân dịp hành trình mới của hai bạn, xin gửi lời chúc mừng.

→ にあたって = nhân dịp ~ (trang trọng, không dùng với chia ly/nhập viện)

Nhóm 3

Thời gian & Tiến trình — 時間表現

Hay nhầm nhất

▸ Bộ 4 mẫu "trong khi / nhân lúc" — dễ nhầm nhất N3

〜うちに ①

Nhân lúc (có chủ ý)

Tranh thủ trước khi trạng thái kết thúc. Vế sau PHẢI có chủ ý của người nói.

日本にいるうちに富士山に登りたい。

〜うちに ②

Trong khi (bất ngờ)

Trong khi đang làm vế 1 thì vế 2 xảy ra bất ngờ, ngoài ý muốn.

本を読んでいるうちに、眠くなりました。

〜間（あいだ）

Trong khi (phụ thuộc)

Vế 2 phụ thuộc vào vế 1. Cùng bắt đầu, cùng kết thúc. Thường cùng chủ ngữ.

旅行している間、犬を預かってください。

〜間に（あいだに）

Trong khi (độc lập)

Vế 2 xảy ra độc lập trong khoảng thời gian vế 1. Thường khác chủ ngữ.

眠っている間に、泥棒が入った。

▸ Mẫu ところ — chụp lại khoảnh khắc

Dạng	Nghĩa	Trạng thái	Ví dụ
Vる＋ところ	Đang chuẩn bị ~ (chưa xảy ra)	Sắp	ご飯を食べるところです。
Vている＋ところ	Đang ~ (đang diễn ra)	Đang	ご飯を食べているところです。
Vた＋ところ	Vừa mới xong ~ (vừa kết thúc)	Vừa xong	ご飯を食べたところです。

▸ Các mẫu thời gian khác

Mẫu câu	Nghĩa	Chú ý	Ví dụ
〜たとたんに	Vừa mới V thì lập tức...	Sự việc bất ngờ xảy ra ngay sau	会ったとたんに、彼女は彼を好きになった。
〜てからでないと	Nếu chưa ~ thì không thể...	Vế 2 luôn mang nghĩa tiêu cực	お母さんに聞いてからでないと返事できません。
〜ついでに	Nhân tiện, tiện thể	Tranh thủ khi THỰC HIỆN hành động (≠ うちに = trạng thái)	散歩のついでに手紙を出してきた。
〜次第	Ngay sau khi ~, lập tức	V ます + 次第	部屋の準備ができ次第、会議を始めます。
〜たきり	Suốt từ khi ~ (không làm lại nữa)	Giống V て以来, nhấn mạnh sự không lặp lại	彼女には10年前に会ったきり、それ以来会っていない。
〜ぶりだ	Sau... mới lại...	Khoảng thời gian cách quãng	10年ぶりに国に帰った。
〜最中に	Đúng vào lúc (bất ngờ, cản trở)	Mang ý "cản trở, xảy ra bất ngờ"	スピーチの最中に、突然電気が消えた。
〜つつある	Đang dần dần...	Diễn tả quá trình thay đổi liên tục	次第に暖かくなりつつあります。
〜に先立って	Trước, trước khi	Trang trọng	試合を始めるのに先立って、ルールの説明が行われます。

So sánh ついでに vs うちに

散歩のついでに、手紙を出してきた。

Nhân tiện lúc đi dạo thì gửi thư luôn.

→ ついでに = tranh thủ khi đang THỰC HIỆN HÀNH ĐỘNG (đi dạo)

日本にいるうちに、富士山に登りたい。

Nhân lúc còn đang ở Nhật, muốn leo Phú Sĩ.

→ うちに = tranh thủ khi TRẠNG THÁI còn tồn tại (đang ở Nhật)

Nhóm 4

So sánh & Mức độ — 比較・程度

Ý kiến chủ quan

Mẫu câu	Nghĩa	Sắc thái	Ví dụ
〜くらい・ほど...はない	Không gì... hơn là N (N là số 1)	Ý kiến chủ quan của người nói	漢字を勉強するくらいつまらないものはない。
〜くらいだ・ほどだ	Đến mức... (nhấn mạnh mức độ bằng ví dụ)	Giúp người nghe hình dung được mức độ	このパンは毎日食べたいくらいおいしい。
〜くらいなら・ぐらいなら	Nếu mà... thì thà... còn hơn	Lập luận chọn V2 thay V1	嫌いな人と結婚するくらいなら、独身でいる。
〜に限る	Tốt nhất là... (theo ý người nói)	Suy nghĩ cá nhân, không phải sự thật khách quan	疲れたときは寝るに限る。
〜に比べて	So với ~	So sánh trực tiếp	去年に比べて売上が増えた。
〜わりに（は）	Vậy mà, so với... thì...	Tương phản giữa kỳ vọng và thực tế	彼は年のわりには若く見える。
〜にしては	Vậy mà (với tư cách là N thì...)	Kết quả ngược với tiêu chuẩn của N	彼はタクシー運転手にしては道を知らない。
（Vđk）ほど〜	Càng... càng...	1 vế thể điều kiện có thể bị lược	見れば見るほど好きになる。

💡 Phân biệt くらい・ほど:
• くらいなら = "Nếu phải làm V1 thì thà V2 còn hơn" — lập luận từ chối
• くらいだ = "Đến mức..." — đưa ví dụ để nhấn mạnh
• くらい...はない = "Không gì hơn N" — N là cực điểm theo ý người nói

Ví dụ mở rộng — So sánh & Mức độ

嫌いな人と結婚するぐらいなら、ずっと独身でいる方がいい。

Thà mãi độc thân còn hơn là phải lấy người mình không thích.

→ くらいなら: lập luận rằng V2 (độc thân) tốt hơn V1 (lấy người không thích)

うれしくて、泣いてしまうくらいだった。

Vui đến mức suýt khóc mất.

→ くらいだ: đưa ví dụ "khóc" để người nghe hiểu mức độ vui

Nhóm 5

Đối lập & Tương phản — 逆接・対比

3 kiểu đối lập

〜に対して

2 vấn đề khác nhau

Hai chủ thể / vấn đề khác nhau có tình trạng đối lập nhau.

北海道は寒いのに対して、沖縄は暖かい。

〜反面（はんめん）

1 vấn đề — 2 mặt

Cùng một vấn đề có 2 mặt tích cực và tiêu cực đối lập nhau.

都会の生活は便利な反面、ストレスも多い。

〜一方（で）

Song song / Đồng thời

Hai sự việc diễn ra song song cùng lúc. Cũng có thể dùng như 反面.

自分の意見を言う一方で、人の意見も聞く。

〜ものの

Tuy...nhưng...

Thừa nhận vế trước nhưng thực tế lại trái với kỳ vọng. → Xem thêm nhóm ⑭ ものだ

申し込んだものの、行けなくなった。

〜といっても

Dù nói là... nhưng

Thừa nhận vế trước nhưng thực tế không như hình dung.

家を建てたといっても、とても小さい家です。

〜にもかかわらず

Mặc dù là...

Bất chấp vế trước, vế sau vẫn xảy ra — không bị ảnh hưởng.

悪天候にもかかわらず、作業を続けている。

Mẫu câu	Nghĩa	Chú ý
〜というより	Nói là... thì đúng hơn là...	Sửa từ ngữ cho chính xác hơn
〜かわりに	Đổi lại, thay thế cho	Trao đổi ngang bằng (cho A, nhận B)
〜に反して	Trái với ~, ngược với ~	Kỳ vọng bị phá vỡ
〜どころか	Ấy vậy mà (trái với suy nghĩ)	私は彼に役に立つどころか、迷惑もかけた。

Ví dụ phân biệt に対して vs 反面 vs 一方

昨日大阪には大雨だったのに対して、東京はいい天気だった。

Trong khi Osaka mưa to thì Tokyo lại đẹp trời.

→ 2 địa điểm KHÁC NHAU có thời tiết đối lập → に対して

都会の生活は便利な反面、ストレスも多い。

Cuộc sống đô thị tiện lợi nhưng mặt khác lại nhiều stress.

→ 1 vấn đề "cuộc sống đô thị" có 2 mặt → 反面

予想に反して、試験は難しくなかった。

Trái với dự đoán, kỳ thi không khó.

→ に反して: kỳ vọng bị phá vỡ

Nhóm 6

Nguyên nhân & Kết quả — 原因・理由

から vs ので vs ために

Mẫu	Tính chất	Kèm theo được	Ví dụ
〜から	Lý do chủ quan, ý kiến riêng	Mệnh lệnh, ý chí	眠いから、先に寝る。
〜ので	Lý do khách quan, lịch sự hơn	Hạn chế mệnh lệnh	眠いので、失礼します。
〜ために（目的）	Mục đích — có chủ ý, cố tình	Động từ ý chí	医者になるために、勉強する。
〜ように（目的）	Hướng đến trạng thái / khả năng	できる・なる	忘れないように、メモする。
〜によって（原因）	Do ~ — nguyên nhân tự nhiên, không có chủ ý	Không kèm ý chí	台風によって木が倒れた。
〜によって（手段）	Bằng cách ~, nhờ có ~ (phương tiện)	—	インターネットによって情報を集める。
〜せいで	Chỉ vì ~ (kết quả xấu, đổ lỗi)	Vế sau luôn tiêu cực	道路が狭いせいで、いつも渋滞が起きている。
〜あまり	Vì quá ~ nên... (mức độ cực đoan)	Kết quả thường không tốt	仕事を早く片付けようと急いだあまり、ミスをしてしまった。
〜ことから	Vì ~ nên ~ (căn cứ, suy ra)	Dựa trên căn cứ đưa ra kết luận	道がぬれていることから、昨夜雨が降ったことが分かった。

💡 Phân biệt ために vs ように:

ために — Mục đích có chủ ý
Động từ trước = ý chí: 行く、勉強する
医者になるために勉強する。

ように — Hướng đến trạng thái/khả năng
Động từ trước = khả năng: できる、なる
忘れないようにメモする。

Ví dụ mở rộng — Nguyên nhân

眠いから、先に寝るね。/ 眠いので、失礼します。

Buồn ngủ nên ngủ trước nhé. / Vì buồn ngủ nên xin phép.

→ から = thân mật, chủ quan / ので = lịch sự, khách quan

うれしさのあまり、声が出なかった。

Vui quá đến mức không nói được thành lời.

→ あまり: mức độ cực đoan dẫn đến kết quả không bình thường

Nhóm 7

Điều kiện & Giả định — 条件・仮定

と・ば・たら・なら

▸ Bộ 4 điều kiện cơ bản

Mẫu	Đặc điểm cốt lõi	Vế sau được dùng	Ví dụ
〜と	Tất yếu, quy luật, tự nhiên	Không dùng mệnh lệnh/ý chí	春になると、桜が咲く。
〜ば	Giả định thuần túy, trang trọng	Có giới hạn ngữ cảnh	時間があれば、行く。
〜たら	Phổ thông nhất — sau khi hoàn tất, trình tự	Dùng được mọi nơi	駅に着いたら、電話して。
〜なら	Phản ứng với thông tin của đối phương	Lời khuyên, ý kiến	行くなら、早めに予約して。

▸ Các mẫu điều kiện đặc biệt N3

Mẫu câu	Nghĩa	Chú ý	Ví dụ
〜さえ〜ば / 〜さえ〜なら	Chỉ cần ~ thì sẽ... (điều kiện tối thiểu)	Ngoài điều kiện đó ra, mọi thứ không quan trọng	君さえそばにいれば、他には何もいりません。
〜たとえ〜ても	Dù cho có ~ đi nữa thì vẫn ~	Nhượng bộ giả định cực đoan	たとえ両親に反対されても、彼と結婚します。
〜としたら / 〜とすれば	Giả sử là... thì sẽ...	Các dạng giả định khác: としたら、とすれば、とすると	無人島に1つだけ持っていけるとしたら、何を持っていきたいですか。
〜（の）では	Nếu mà... (kết quả xấu, nên tránh)	Không phải câu thể hiện ý muốn hay lời kêu gọi	手術したばかりだから、お見舞いに行ってはかえって迷惑だろう。
〜ばよかった / 〜ておけばよかった	Giá mà đã ~ thì tốt rồi (hối tiếc)	Nhìn lại quá khứ với nuối tiếc	もっと勉強しておけばよかった。
〜ても / 〜でも	Dù ~ vẫn ~ (nhượng bộ)	—	どんなに疲れていても、続ける。

Mẹo nhớ bộ 4 điều kiện

春になると、桜が咲く。

Cứ đến xuân là hoa anh đào nở.

→ と = quy luật tự nhiên, như công thức toán học

お金と暇があれば、海外旅行するんだけど。

Nếu có tiền và thời gian thì chắc chắn đi du lịch nước ngoài nhưng mà...

→ ば = giả định, thường kèm "nhưng thực tế không như vậy"

駅に着いたら、連絡してね。

Đến ga rồi thì liên lạc nhé.

→ たら = phổ thông nhất, dùng được với mệnh lệnh, trình tự

行くなら、早めに予約したほうがいい。

Nếu bạn định đi thì nên đặt chỗ sớm.

→ なら = phản ứng lại thông tin "đi" vừa nghe từ đối phương

Nhóm 8

Suy đoán & Phán đoán — 推量・判断

はず・わけ・らしい

▸ Thang độ chắc chắn

〜に違いない

Chắc chắn là ~

〜はずだ

Đáng lẽ phải ~

〜ようだ

Có vẻ ~ (quan sát)

〜らしい

Có vẻ ~ (gián tiếp)

〜かもしれない

Có thể ~

〜だろう

Chắc là ~

Mẫu câu	Nghĩa / Logic	Nguồn thông tin	Ví dụ
〜に違いない	Chắc chắn là ~ (mạnh nhất)	Suy luận từ bằng chứng rõ ràng	彼が犯人に違いない。
〜はずだ	Đáng lẽ phải ~ (theo logic)	Có cơ sở, căn cứ logic	彼は知っているはずだ。
〜はずがない	Không thể nào ~ (theo logic)	Phủ định mạnh dựa trên lý	彼が嘘をつくはずがない。
〜わけだ	Thế ra là ~ (kết luận hợp lý)	Kết luận từ thông tin đã biết	10年住んでいるから、詳しいわけだ。
〜わけがない	Không có lý nào ~ (mạnh hơn はずがない)	Khẳng định phủ định	こんなに大きい家、私に買えるわけがない。
〜わけではない	Không phải là ~ (phủ nhận một phần)	Đính chính, giải thích lại	この仕事が好きというわけではないが、楽しい。
〜わけにはいかない	Không thể ~ được (đạo đức, xã hội)	Ràng buộc về đạo đức / lương tâm	約束を破るわけにはいかない。
〜ようだ / 〜みたいだ	Có vẻ như ~ (quan sát trực tiếp)	Tận mắt nhìn thấy → suy luận	雨が降ったようだ。（đất ướt）
〜らしい	Có vẻ như ~ (thông tin gián tiếp)	Nghe nói, thông tin thứ cấp	彼は来ないらしい。

💡 Tam giác はず vs わけ vs こと:
• はずだ = dự đoán chủ quan có cơ sở: "Theo tôi tính thì phải như vậy"
• わけだ = kết luận khách quan: "Đương nhiên rồi, có lý mà"
• ことだ = lời khuyên, chân lý chung

Phân biệt bộ 3 suy đoán — らしい / ようだ / そうだ

雨が降るらしい。

Nghe nói sẽ mưa. (Nghe/biết gián tiếp)

→ らしい = nghe nói, thông tin từ người khác

空が暗いし、雨が降るようだ。

Trời tối lại, có vẻ sẽ mưa. (Tự quan sát → suy luận)

→ ようだ = tự nhìn thấy rồi suy luận

空が暗くて、雨が降りそうだ。

Trời tối, sắp mưa rồi kìa. (Nhìn thấy trực tiếp)

→ そうだ（様態）= nhìn trực tiếp, sắp xảy ra ngay

天気予報によると、雨が降るそうだ。

Theo dự báo thời tiết, trời sẽ mưa. (Nghe tin)

→ そうだ（伝聞）= nghe tin từ nguồn cụ thể

Nhóm 9

Truyền đạt thông tin — 伝聞表現

Độ tin cậy

▸ Thang độ tin cậy & trang trọng — Văn viết → Thân mật

〜という

📄 Văn viết

〜ということだ

📰 Trang trọng ~90%

〜そうだ（伝聞）

🗣 Trung tính ~70%

〜と言われている

💬 Tin đồn ~50%

〜とか

🤫 Phong phanh ~20%

〜って

😊 Rất thân mật

Mẫu câu	Mức độ	Độ tin cậy	Đặc điểm	Ví dụ
〜という	Văn viết	—	Cứng nhắc, dùng trong luận văn, phát biểu	この辺りは昔、広い野原だったという。
〜ということだ	Trang trọng	~90%	Nguồn cụ thể, chính xác. Hay đi với によると	市のお知らせによれば、道路工事が始まるということです。
〜そうだ（伝聞）	Trung tính	~70%	Nghe trực tiếp từ nguồn cụ thể. Khác với そうだ（様態）= nhìn thấy trực tiếp	天気予報によると、明日は雨が降るそうだ。
〜と言われている	Trung tính	~50%	Tin đồn diện rộng, nhiều người nói, chưa xác nhận	納豆は体にいいと言われている。
〜とか	Thân mật	~20%	Nghe phong phanh trong phạm vi rất nhỏ	彼女は来年結婚なさるとか。
〜って（伝聞）	Rất thân mật	—	Rút gọn của と言っていました — chỉ dùng văn nói	さとうさんの奥さんは英語の先生だって。

💡 Phân biệt そうだ (2 nghĩa hoàn toàn khác nhau):
• 雨が降りそうだ（様態）= Nhìn trời → đoán sắp mưa — tự quan sát
• 雨が降るそうだ（伝聞）= Nghe dự báo nói mưa — nghe từ nguồn cụ thể
Mấu chốt: 様態 chia V/A ngay trước そうだ · 伝聞 chia về thể thường trước そうだ

Ví dụ thực tế — Dùng đúng mẫu theo ngữ cảnh

ニュースによると、明日は大雨ということだ。

Theo tin tức, ngày mai sẽ mưa to. (Nguồn tin tức cụ thể → ということだ)

山田さん、転職するって。本当かな？

Nghe nói anh Yamada sắp chuyển việc. Không biết có thật không nhỉ?

→ って: thân mật, chưa xác nhận

Nhóm 10

Phủ định & Giới hạn — 否定・限定

Tinh tế nhất

Mẫu câu	Nghĩa	Sắc thái	Ví dụ
〜とは限らない	Chưa chắc là... (có ngoại lệ)	Phủ nhận điều thường được coi là đúng	高いものが必ずしもいいものだとは限らない。
〜ないことはない	Không phải là không... nhưng	Thừa nhận một phần, kèm điều kiện	この料理も美味しくないことはないが、辛いのが好きだ。
〜ことは〜が	Nói là... thì thật ra cũng... nhưng mà	Thành thật thừa nhận một phần, rồi đính chính	好きなことは好きだけど、結婚したいほどじゃない。
〜に過ぎない	Chẳng qua chỉ là ~, không hơn ~	Hạ thấp tầm quan trọng	これは私の意見に過ぎない。
〜に限り / 〜に限って	Chỉ đối với ~ / Đúng vào lúc ~ thì...	Giới hạn hoặc nói về điều bất ngờ	このチラシをお持ちのお客様に限り、割引。
〜限り（は）	Đến chừng nào còn... thì	Điều kiện tồn tại liên tục	社長が考え方を変えない限り、会社は変わらない。
〜ずにはいられない	Không V... Không được (tự nhiên như thế)	Hành động tự nhiên, không thể cầm	この曲が聞こえてくると、体を動かさずにはいられない。
〜得る（うる・える）	Có thể xảy ra, có khả năng	Thường với: あり得る、起こり得る	こういう事故は日本でも起こり得ると思います。
〜得ない（えない）	Không thể xảy ra	—	あの二人が付き合っている？それはあり得ない。
〜を問わず	Bất kể là ~, không phân biệt ~	Đi kèm từ hàm nhiều nghĩa (年齢、性別、経験) hoặc từ đối lập (男女、内外、有無)	このマラソン大会には、性別、年齢を問わず、だれでも参加できます。
〜もん（もの）か	Nhất định không, chắc chắn không	Phủ định mạnh với ý chí (thân mật)	あの店のサービスは最低だ。二度と行くもんか。

💡 Phân biệt 3 mẫu phủ định tinh tế:
• はずがない = "Không thể nào" — dựa trên lý luận
• わけがない = "Không có lý nào" — mạnh hơn, khẳng định hơn
• とは限らない = "Chưa chắc" — chỉ nói có ngoại lệ, nhẹ nhàng nhất

Ví dụ mở rộng — Phủ định tinh tế

新聞に書いてあることが必ずしも本当だとは限らない。

Những gì viết trên báo chưa chắc đã là sự thật.

→ とは限らない: nhẹ nhàng, chỉ chỉ ra có ngoại lệ

彼女のことは好きなことは好きだけど、結婚したいほどじゃない。

Nói là thích thì thật ra cũng thích, nhưng chưa đến mức muốn kết hôn.

→ ことは〜が: thành thật thừa nhận một phần rồi đính chính

Nhóm 11

Mong muốn & Nhờ vả — 願望・依頼

Ai làm hành động?

〜てほしい / 〜てもらいたい

Người NGHE làm hành động

Muốn ai đó làm gì đó cho mình.

誰かに悩みを聞いてもらいたい。

〜させてほしい / 〜させていただきたい

Người NÓI làm hành động

Muốn mình được phép làm gì đó, xin phép đối phương.

用事があるので早く帰らせていただきたいんですが。

▸ Thang độ nhờ vả & Thang độ mong muốn

〜ていただきたいRất lịch sự

〜てもらいたいLịch sự

〜てほしいBình thường

〜てくれThân mật / Thô

Mẫu câu	Nghĩa	Ngữ cảnh
〜（条件）いい	Mong rằng / ước gì... (không thể hiện ý chí bản thân)	合格できたらいいなあ。
〜（条件）いい	Nên / không nên ~ (lời khuyên)	行きたくないなら、行かなければいい。
〜たいものだ	Thật rất muốn... (mong ước thiết tha)	今度こそ実験が成功してほしいものだ。
〜ないものだろうか	Phải chi... Có thể ~ được không	どうにかして母の病気が治らないものだろうか。

Ví dụ thực tế — Nhờ vả đúng mức độ

（Thư xin phép sếp）本日は体調が優れないため、お休みさせていただきたいのですが。

Vì hôm nay sức khỏe không tốt, tôi muốn xin phép được nghỉ ạ.

→ させていただきたい: bản thân muốn làm, xin phép sếp

（Với bạn bè）もっとゆっくり話してほしいな。

Mình muốn bạn nói chậm thôi.

→ てほしい: muốn bạn làm, thân mật

Nhóm 12

Ý chí & Quyết định — 意志・決定

ことにする vs ようにする

〜ことにする

Tự mình quyết định

Cam kết, quyết tâm cao nhất. Thể hiện sự tự nguyện quyết định của bản thân.

これからお酒は飲まないことにする。

〜ことになる

Hoàn cảnh quyết định

Bị động, do tình huống / người khác quyết định, không phải ý mình.

転勤することになった。（công ty quyết định）

〜ようにする

Cố gắng tạo thói quen

Nỗ lực, cố gắng để tạo thành thói quen. Không cam kết 100% như ことにする.

毎日野菜を食べるようにしている。

〜ようになる

Trở nên có thể / dần dần

Thay đổi dần dần đến trạng thái mới (quá trình, không đột ngột).

日本語が話せるようになった。

Mẫu câu	Nghĩa	Chú ý	Ví dụ
〜（よう）とする	① Định / cố gắng làm ② Sắp làm ③ Cố nhưng không được	Phủ định + chủ ngữ ngôi 3 = không có ý định làm	電車に乗ろうとしたとき、ドアが閉まった。
〜つもりだ	Nghĩ rằng / tưởng rằng (bản thân tin là thế)	Ngôi 2,3 = họ nghĩ thế nhưng thực tế khác	冗談で言ったつもりだったが、彼は怒った。
〜べきだ / 〜べきではない	Nên làm / không nên làm (theo đạo lý)	Thể QK = hối hận: もっと早く始めるべきだった	約束は守るべきだ。
〜こと（nội quy）	Hãy ~ / Phải ~ (quy tắc, nội quy)	Dùng ở trường, công ty — cứng nhắc hơn mệnh lệnh	申込書を書く前に注意書きをよく読むこと。
〜たらどうか	Nên thử ~ không? (lời khuyên nhẹ nhàng)	Có thể kèm ý chê trách nhẹ	体が心配なら、健康診断を受けたらどうですか。

Phân biệt ことにする vs ようにする

これからお酒は飲まないことにした。

Tôi đã quyết định từ nay sẽ không uống rượu nữa.

→ ことにした: quyết tâm triệt để, cam kết rõ ràng

健康のために、お酒を飲まないようにしている。

Vì sức khỏe, tôi đang cố gắng không uống rượu.

→ ようにしている: đang cố gắng duy trì thói quen, chưa chắc 100%

Nhóm 13

Thân mật & Hội thoại — 話し言葉

Với bạn bè

Mẫu câu	Nghĩa	Sắc thái	Ví dụ
〜ちゃう / 〜じゃう	Làm xong hẳn / lỡ làm mất (rút gọn của 〜てしまう)	Rất thân mật — chỉ dùng văn nói. ちゃう = て+しまう, じゃう = で+しまう	宿題やっちゃった！/ 財布、忘れちゃった。
〜んだ / 〜のだ	Giải thích lý do / tìm sự đồng cảm	Giải thích, hỏi lý do, xác nhận	電車が遅れたんだ。/ どうしたんですか？
〜じゃないか / 〜じゃん	Xác nhận điều đã biết, kèm ngạc nhiên	Khen ngợi, trách nhẹ, ngạc nhiên	もう終わったじゃないか。/ いいじゃん。
〜くせに	Rõ ràng là ~ mà lại ~ (trách móc, mỉa mai)	Mạnh hơn のに, kèm trách móc rõ ràng	知っているくせに教えてくれない。
〜もの / 〜もん	Vì... mà lị (phân trần, đổ thừa)	Thường dùng bởi phụ nữ, trẻ em	だって疲れてるんだもん。
〜てばかりいる	Cứ mãi ~, chỉ biết ~ (chê trách)	—	遊んでばかりいないで、勉強しなさい。
〜がる / 〜たがる	Cảm thấy / mong muốn (ngôi 3)	Chỉ dùng cho ngôi 2, 3 — không nói về bản thân	彼女は見たがっている映画がある。
〜っけ	= ですか? (hỏi xác nhận điều quên mất)	Thân mật	これはなんだっけ？
〜って（中文）	= は (nhấn mạnh chủ đề, thân mật)	—	これって何？
〜げ	Trông có vẻ ~ (dáng vẻ)	Diễn tả dáng vẻ, tình trạng	あの人はさびしいげな顔をしている。
〜っぽい	Màu sắc / Xu hướng / Giống như	3 nghĩa khác nhau	この服は黒っぽい。/ 彼女は忘れっぽい。/ あの小学生、大人っぽい。
〜ばかりか / 〜ばかりでなく	Không chỉ... mà còn...	Bổ sung thêm điều bất ngờ	彼は漢字が書けないばかりか、平仮名も書けない。
〜ことか / 〜ことだろう	Cảm thán! (không biết... tới cỡ nào)	—	「無駄遣いをするな」と子供にもう何回注意したことか。

💡 のに vs くせに vs もの:
• のに = "Vậy mà..." — tiếc nuối, ngạc nhiên, nhẹ nhàng
• くせに = "Rõ ràng là... mà lại..." — trách móc mạnh, mỉa mai
• もの = "Vì... mà lị..." — phân trần, đổ thừa (thân mật, giọng nhõng nhẽo)

Ví dụ hội thoại thực tế

A: なんで遅刻したの？ B: 電車が遅れたんだよ。

A: Sao đến muộn vậy? B: Do tàu bị trễ mà.

→ んだ = giải thích lý do

知ってるくせに、なんで教えてくれないの！

Rõ ràng biết rồi mà sao không chịu nói!

→ くせに: trách móc rõ ràng, mạnh hơn のに

だって、まだ準備できてないんだもん。

Nhưng mà em vẫn chưa chuẩn bị xong mà lị.

→ もん: phân trần, đổ thừa, giọng nhõng nhẽo

Nhóm 14

ものだ & ことだ — Cảm xúc & Chân lý

Đa nghĩa nhất

▸ ものだ — 4 nghĩa chính

Nghĩa	Mức độ	Cấu trúc	Dùng khi	Ví dụ
① Lẽ thường / Chân lý	Trung tính	V・A ＋ものだ	Nêu điều hiển nhiên, bản chất của sự vật. Mang tính giáo huấn nhẹ	人はいつか死ぬものだ。
② Hồi tưởng (thường hay)	Thân mật	V た＋ものだ	Nhớ lại điều thường xảy ra trong quá khứ — giọng hoài niệm, cảm xúc	子供のころ、よく川で泳いだものです。
③ Cảm thán (sao mà quá)	Thân mật	〜ものだ	Nhấn mạnh cảm xúc thán phục hoặc cảm khái trước thực tế	時間が過ぎるのは早いものだ。
④ Theo lẽ thường thì là...	Trung tính	〜というものだ	Đánh giá theo chuẩn mực chung, phán xét điều đương nhiên	一日に20時間も働くのは無理というものだ。

▸ ものがある / ことがある

Mẫu câu	Nghĩa	Ví dụ
〜ものがある	Cảm thấy rất ~ (cảm nhận riêng của người nói)	彼の話はどこか納得できないものがある。
〜ことがある	Đôi khi ~ (thỉnh thoảng xảy ra)	遅刻することがある。
〜たことがある	Đã từng ~ (kinh nghiệm quá khứ)	富士山に登ったことがある。

💡 Phân biệt ものだ vs ことだ:
• ものだ = mang tính chất chung chung, bản chất sự vật, không chỉ rõ đích danh cụ thể
• ことだ = thường hướng đến đối tượng cụ thể để sai khiến, ra lệnh, phê phán, cảm thán

大きくなりすぎたからとペットを簡単に捨てる人がいる。なんとひどいことだ。
→ ことだ: cảm thán về hành vi cụ thể

Ví dụ mở rộng — ものだ / ことだ

いつも勉強しようと考えているものの、つい遊んでしまう。

Tuy luôn nghĩ là phải học nhưng lại cứ ham chơi mãi.

→ ものの: thừa nhận nhưng thực tế trái ngược (≠ như kỳ vọng)

毎日2時間もかけて通勤するのは、かなりつらいものがある。

Mỗi ngày mất 2 tiếng đi làm, cảm thấy thật sự mệt mỏi.

→ ものがある: cảm nhận cá nhân, không nói thẳng

▸ Sơ đồ tổng quan — Độ trang trọng

Trục lịch sự → Thân mật

【Trang trọng nhất】かねます・させていただきます

→

【Văn viết】において・に基づいて・つつ・ゆえに

→

【Trung tính】はずだ・わけだ・ものだ・〜がち

→

【Thân mật】くせに・もんだ・じゃん・っぽい・って

Nhóm 15

Xu hướng & Tính chất — 傾向・性質

がち・っぽい・らしい

▸ So sánh 4 mẫu — thang thân mật: Hơi trang trọng → Thân mật nhất

〜げ 📄 Hơi trang trọng

Trông có vẻ ~ (dáng vẻ bề ngoài)

Thiên về văn viết / miêu tả. Chỉ dáng vẻ bề ngoài, không khẳng định nội tâm. Hay dùng với tính từ cảm xúc: 悲しげ、寂しげ、楽しげ.

あの人は寂しげな顔をしている。

〜がち 📊 Trung tính

Thường hay ~ (xu hướng tiêu cực)

Dùng cả văn viết lẫn văn nói. Tần suất cao, thường không mong muốn. Không thể thay bằng っぽい nếu muốn giữ sắc thái trang trọng.

最近、彼は病気がちだ。

〜らしい（接尾）📊 Trung tính

Đúng chất ~, xứng với ~

Rất phổ biến, cả văn viết lẫn văn nói. Mang đặc trưng điển hình của N. Khác hoàn toàn với 〜らしい suy đoán (tiếp vĩ tố ≠ trợ động từ).

男らしい人だ。/ 春らしい天気ですね。

〜っぽい 💬 Thân mật nhất

Giống như / Có xu hướng (văn nói)

Thân mật, chỉ dùng văn nói. Có thể thay がち và らしい trong hội thoại thường ngày. 3 nghĩa: ① màu ngả ~ ② dễ bị ~ ③ trông giống ~.

白っぽい服。/ 怒りっぽい人。/ 大人っぽいね。

Mẫu câu	Mức độ	Nghĩa & Chú ý	Ví dụ
〜きらいがある	Hơi trang trọng	Có xu hướng (xấu), có thói quen không hay. Mang tính đánh giá, thường dùng trong văn viết hoặc lời nhận xét	彼は物事を悲観的に考えるきらいがある。
〜だらけ	Trung tính	Toàn là ~, đầy ~. N thường tiêu cực: ごみ、血、間違い、砂...	彼女の部屋はごみだらけでした。
〜ずくめ	Trung tính	Toàn ~ đồng nhất. Khác だらけ: dùng cho màu sắc hoặc sự kiện tốt: いいことずくめ、黒ずくめ	今日はいいことずくめだった。
〜気味（ぎみ）	Trung tính	Hơi hơi ~, cảm giác nhẹ. Nhẹ hơn がち, thường cho tình trạng nhất thời	風邪気味で、頭が痛い。
〜向け / 〜向き	Trung tính	向け = thiết kế cho đối tượng cụ thể · 向き = phù hợp theo tính chất tự nhiên	独身男性向けの料理教室が開かれた。

💡 Phân biệt だらけ vs ずくめ vs 気味:
• だらけ = đầy rẫy thứ xấu: 間違いだらけ (đầy lỗi), 泥だらけ (đầy bùn)
• ずくめ = đồng nhất hoàn toàn: 黒ずくめ (toàn đen), いいことずくめ (toàn điều tốt)
• 気味 = hơi hơi, nhẹ nhẹ: 疲れ気味 (hơi mệt), 風邪気味 (hơi bị cảm)
• きらいがある = đánh giá xu hướng xấu — trang trọng hơn がち, thường dùng khi phân tích ai đó

Phân biệt げ → がち → らしい → っぽい (trang trọng → thân mật)

彼女は悲しげな目をしていた。

Đôi mắt cô ấy trông có vẻ buồn.

→ げ: chỉ dáng vẻ bề ngoài — hơi trang trọng, hay gặp trong văn miêu tả

最近、彼は遅刻がちだ。

Dạo này anh ấy hay đến muộn.

→ がち: xu hướng lặp đi lặp lại — trung tính, cả văn viết lẫn văn nói

今日は春らしい天気ですね。

Hôm nay thật đúng chất mùa xuân nhỉ.

→ らしい（接尾）: đúng chất, điển hình — trung tính, rất phổ biến

あの子は怒りっぽくて困る。/ あの子って大人っぽいよね。

Đứa đó dễ nổi cáu phiền ghê. / Đứa đó trông trưởng thành nhỉ.

→ っぽい: thân mật nhất — thay thế được がち và らしい trong hội thoại